Балалар урологына қашан жіберу керек
Педиатр мен отбасылық дәрігерге арналған қысқа жадынама: қандай жағдайда баланы балалар урологына шұғыл, қандай жағдайда бірнеше күн немесе 1–2 апта ішінде, ал қандай жағдайда жоспарлы түрде жіберу керек.
Шұғыл: дереу немесе сол күні
Аталық бездің кенеттен ауыруы, парафимоз, қысылған жарық, зәрдің іркілуі, сепсис белгілері және аугментациядан кейінгі іштің ауыруы бар бала бірден қабылдау бөліміне жіберіледі. Қант диабетіне күдік, жаңа туған нәрестеде клапанға күдік және жыныс мүшелерінің анық емес құрылысы сол күні маманның бағалауын қажет етеді. Визуализация нәтижесін күту емдеуді кешіктірмеуі тиіс.
- Аталық бездің немесе ұманың кенеттен басталған ауыруыКерісі дәлелденгенше бұралу деп есептеледі. Аталық безді сақтап қалу үшін алғашқы 6 сағат шешуші; УДЗ хирургтың қарауын кешіктірмеуі тиіс
- ПарафимозАртқа ығысқан және ісінген сүндет терісі орнына қайтпайды
- Қысылған шап жарығыАуыратын, қатты, орнына түспейтін томпақ, құсу
- Зәрдің жедел іркілуі
- Жаңадан басталған зәр ұстамаумен қатар полиурия, полидипсия және арықтауҚант диабетіне күдік: сол күні педиатрдың бағалауы, қандағы глюкоза
- Жаңа туған ұл балада артқы уретра клапанына күдікЕкі жақты уретерогидронефроз, қабырғасы қалыңдаған қуық, әлсіз ағын, анамнезде қағанақ суының аздығы (олигогидрамнион)
- Жыныс мүшелерінің анық емес құрылысы, екі жақты пальпацияланбайтын аталық без, проксимальды гипоспадиямен қатар крипторхизмЭндокринологпен бірге; бүйрек үсті безі кризінің қаупі
- Обструкция, жалғыз бүйрек немесе сепсиспен қатар жүретін фебрильді ЗШЖИ
- Аугментацияланған қуығы бар науқаста жаңадан пайда болған іштің ауыруы, іштің кебуі немесе қызбаПерфорация жоққа шығарылғанша
Жақын арада: бірнеше күн немесе 1–2 апта ішінде
Жағдай өмірге қауіп төндірмейді, бірақ кешігу бүйрекке немесе аталық безге зиян келтіруі мүмкін. Аталық бездегі қатты түзіліс бірнеше күн ішінде, қалған жағдайлар 1–2 апта ішінде бағаланады.
- Постнаталдық UTD P2–P3, екі жақты кеңею, несепағардың кеңеюі
- Атипті немесе қайталанған фебрильді ЗШЖИ, 12 айға толмаған балада алғашқы фебрильді ЗШЖИ, ЗШЖИ-ден кейін УДЗ-де немесе DMSA-да өзгерістерМЦУГ қарастырылатын жағдайлар (EAU 2026); МЦУГ инфекцияның жедел кезеңінде жасалмайды
- Орнына салынатын шап жарығы, әсіресе нәрестелердеНәрестелерде қысылу қаупі жоғары
- Инфекциясыз макрогематурия
- Қыздарда қалыпты зәр шығарумен қатар үнемі тамшылап зәр ағуыНесепағар эктопиясы
- Әлсіз ағын, күшену, тамшылап зәр шығару
- Аталық бездегі қатты түзіліс (ісікке күдік: УДЗ және онкомаркерлер, AFP, бета-hCG, апталар емес, бірнеше күн ішінде)
Жоспарлы жолдама
Емдеудің оңтайлы мерзімін өткізіп алмау үшін көрсетілген жаста жіберіңіз.
- Ұмаға түспеген аталық без6 айлықта (түзетілген жас) аталық без әлі ұмада болмаса; жүре пайда болған түрінде дереу
- ГипоспадияТуғаннан кейінгі алғашқы айларда; сүндеттемеңіз
- Гидроцеле1–2 жастан кейін сақталса. Көлемінің күн ішінде өзгеруі құрсақ қуысымен байланыс бар екенін көрсетеді және урологиялық бағалауды қажет етеді; ота мерзімі гидроцеленің сақталуына, қосарласқан жарыққа және аталық без патологиясына қарай таңдалады
- Симптомды фимозАуырсынумен немесе әлсіз ағынмен зәр шығару, ақ тыртық, қайталанатын қабыну, дұрыс жүргізілген емге жауаптың болмауы. Зәр шығарғанда сүндет терісінің тек көпіршіктей үрленуі жолдама себебі емес
- Қуық-несепағар рефлюксі, қайталанатын ЗШЖИ
- Түнгі энурезШұғыл қаралуды қажет ететін белгілері жоқ, бірінші желідегі емге жауап бермеген энурез. Ондай белгілер болса, шұғылдығы себебіне қарай анықталады
- Күндізгі зәрді ұстай алмау3–6 айлық уротерапияға жауап болмаса
- Жасөспірімдегі варикоцелеАуырсыну, аталық бездің кішіреюі немесе асимметрия
- Кішкентай көрінетін жыныс мүшесіЖасырын жыныс мүшесін микропенистен ажырату үшін
- Жыныс еріндерінің симптомды синехиясы
Нені істемеу керек
- Сүндет терісін күшпен артқа ығыстырмаңыз: физиологиялық фимоз қалыпты жағдай.
- Гипоспадиясы бар баланы сүндеттемеңіз: сүндет терісі реконструкцияда қолданылады.
- Ұмаға түспеген аталық без кезінде УДЗ мен гормондық емге уақыт жоғалтпаңыз.
- Аталық бездің жедел ауыруында УДЗ нәтижесін күтіп, хирургтың қарауын кешіктірмеңіз.
- Бактериологиялық себу үшін зәр жинағыш қапшықты пайдаланбаңыз және қапшықтан алынған үлгінің оң нәтижесі бойынша ЗШЖИ диагнозын қоймаңыз: қапшық тек теріс нәтижеде ЗШЖИ-ні жоққа шығаруға көмектеседі.
- Фебрильді ЗШЖИ кезінде нитрофурантоин қолданбаңыз.
- Фебрильді ЗШЖИ кезінде себу немесе визуализация нәтижесін күтіп антибиотикті кешіктірмеңіз және МЦУГ-ні инфекцияның жедел кезеңінде жасамаңыз.
Жолдамаға не қосу керек
- Барлық УДЗ қорытындылары, мүмкін болса суреттер немесе диск
- Зәр талдауы мен себу нәтижелері (үлгінің қалай алынғаны көрсетілген)
- Зәр ұстамауда 48 сағаттық зәр шығару күнделігі
- Бұрынғы қорытындылар, ота хаттамалары, қабылдап жүрген дәрілер
Кеңес
Пациентті талқылау немесе баланы қабылдауға жазу үшін WhatsApp-қа жазыңыз.
Дереккөздер
- EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Acute scrotum; Urinary tract infections; Vesicoureteric reflux; Dilatation of the upper urinary tract; Undescended testes; Hypospadias; Daytime lower urinary tract conditions; Monosymptomatic enuresis; Differences of sex development.
- Mellick LB et al. A systematic review of testicle survival time after a torsion event. Pediatr Emerg Care, 2019.
- NICE guideline NG18. Diabetes (type 1 and type 2) in children and young people: diagnosis and management.
Материалдар медицина мамандарына арналған. Нақты пациент бойынша шешімді емдеуші дәрігер қабылдайды.